ARCUHN

ARC Lab

Nr. 02 ·

Read in English: ENNL

AI werd 70

ARC-analyse · Anomaly, Reframe, Create

Kort

AAnomaly

Dit najaar vierde Dartmouth 70 jaar AI. In 1956 was de vraag daar: kan een machine wat een mens kan? In 2026 is het: wat moet menselijk blijven? 1 De waarschuwingen zijn net zo oud als AI. In 1960 schreef Wiener dat we zeker moeten weten dat het doel dat we in de machine stoppen, het doel is dat we echt willen 4. In 1966 vertrouwden mensen al hun geheimen toe aan een simpele chatbot 5.

RReframe

AI is niet nieuw. Wat nieuw is, is de schaal. En hoe meer we AI vertrouwen, hoe minder kritisch we nadenken 7.

CCreate: vragen voor je team

  1. Wat geef jij uit handen aan AI dat je zelf nog zou moeten checken?

Rethink the premise.

Verder lezen Het hele stuk, met alle bronnen

AAnomaly

Eind oktober 2026 vierde Dartmouth College 70 jaar AI met een conferentie die "What Must Remain Human?" heette. Het vak begon daar in 1956 1. Toen was de vraag: kan een machine wat een mens kan? Zeventig jaar later is de vraag omgedraaid.

De belofte is oud. Het team van 1956 dacht in één zomer "een flinke stap" te zetten 2. Elk decennium zei "bijna", en twee keer stopte het geld toen de beloftes niet uitkwamen 3. De waarschuwingen zijn net zo oud. In 1960 schreef Norbert Wiener dat we zeker moeten weten "dat het doel dat we in de machine stoppen, het doel is dat we echt willen." 4 In 1966 bouwde Joseph Weizenbaum ELIZA, een chatbot die alleen jouw woorden omdraaide tot vragen. Zijn secretaresse wist hoe simpel het was, en vroeg hem toch de kamer uit te gaan zodat ze er alleen mee kon praten 5.

RReframe

De waarschuwingen waren er. Het vertrouwen was er. Misschien zorgde de belofte ervoor dat we niet meer luisterden. En toen we zagen wat AI kon, was bijsturen moeilijk geworden: als veranderen makkelijk is, zie je de noodzaak niet, en als je de noodzaak ziet, is veranderen duur 6. AI is niet nieuw. Wat nieuw is, is de schaal. Een studie uit 2025 onder 319 kenniswerkers vond: hoe meer mensen AI vertrouwen, hoe minder kritisch ze nadenken 7. En wat we automatiseren, oefenen we niet meer 8.

CCreate: vragen voor je team

  1. Eerst zelf denken, dan AI vragen.
  2. Checken wat je uit handen geeft.
  3. Blijven oefenen wat AI voor je doet.
  4. Een naam zetten bij elke beslissing.
  5. Welke hiervan doet jouw team al?

Rethink the premise.

Bronnen

  1. AI@70: What Must Remain Human?Dartmouth College · 2026 · Primary · https://ai.dartmouth.eduSterk
  2. A Proposal for the Dartmouth Summer Research Project on Artificial IntelligenceMcCarthy, Minsky, Rochester & Shannon · 1955 · Primary · https://ojs.aaai.org/index.php/aimagazine/article/view/1904/1802Sterk
  3. Artificial Intelligence: A General Survey (Lighthill report)Science Research Council (UK) · 1973 · Government report · https://www.aiai.ed.ac.uk/events/lighthill1973/lighthill.pdfSterk
  4. Some Moral and Technical Consequences of AutomationWiener, Science 131 (3410) · 1960 · Peer-reviewed · https://doi.org/10.1126/science.131.3410.1355Sterk
  5. ELIZA / Computer Power and Human ReasonWeizenbaum, Communications of the ACM 9(1) · 1966 · Primary + book (1976) · https://doi.org/10.1145/365153.365168Sterk · story told by Weizenbaum himself
  6. The Social Control of TechnologyCollingridge · 1980 · BookMiddel · paraphrased, literal quote not checked
  7. The Impact of Generative AI on Critical ThinkingLee e.a., CHI '25 (Microsoft Research & CMU) · 2025 · 319 knowledge workers, 936 examples · https://doi.org/10.1145/3706598.3713778Sterk · peer-reviewed
  8. Ironies of AutomationBainbridge, Automatica 19 (6) · 1983 · Peer-reviewed · https://doi.org/10.1016/0005-1098(83)90046-8Sterk