ARC Lab

Nr. 07 ·

Read in English: ENNL

De vervangbaarheidsparadox

ARC-analyse · Anomaly, Reframe, Create

Kort

AAnomaly

"Als iedereen het werk kan overnemen, zijn we veilig." Maar wie bang is voor zijn baan, spreekt minder vaak uit wat hij denkt 1. Hij deelt ook minder van wat hij weet 23. In Nederland maakt 12% van de werknemers zich zorgen over het behoud van zijn baan 4.

RReframe

Overdraagbaar werk is een proces. Je vervangbaar voelen is een mens. Wie zich vervangbaar voelt, wordt stil en houdt kennis voor zich. Zo wordt het werk minder overdraagbaar, niet meer.

CCreate: vragen voor je team

  1. Wat verliezen we als jij morgen weggaat, dat nergens is opgeschreven?

Rethink the premise.

Verder lezen Het hele stuk, met alle bronnen

AAnomaly

"Als iedereen het werk kan overnemen, zijn we veilig."

Wie bang is voor zijn baan, spreekt minder vaak uit wat hij denkt. In een studie onder 232 medewerkers in een verandering gold dat, of ze nu gevoelig waren voor straf of niet 1. Ze delen ook minder. Twee studies met 365 en 504 medewerkers koppelen baanonzekerheid aan het achterhouden van kennis 23. Beide zijn in Azië gedaan, dus het Nederlandse beeld moet nog apart gecheckt worden. In de tweede studie maakte steun van anderen het effect kleiner 3. In Nederland maakt 12% van de werknemers zich zorgen over het behoud van zijn baan, en bijna 30% werkt met een flexibel contract 4. Motivatie van binnenuit vraagt drie dingen: autonomie, competentie en verbondenheid 5.

In banen waar ik niets te zeggen had, ging ik met tegenzin. Waar ik alleen werkte en de verantwoordelijkheid droeg, gaf ik alles. Ik heb mijn mond gehouden toen ik het me niet kon veroorloven een baan te verliezen. Ik heb me een werknemer gevoeld, niet iemand die gemist zou worden.

RReframe

Overdraagbaar werk is een proces. Je vervangbaar voelen is een mens. Het eerste is slim. Het tweede heeft een prijs. Dit is de paradox die ik zie: wie zich vervangbaar voelt, wordt stil en houdt kennis voor zich. Zo wordt het werk minder overdraagbaar, niet meer. Een contract beschermt een baan op papier. Of mensen zich veilig voelen om iets te zeggen, een grens te stellen of een idee te delen, wordt elke dag in het team bepaald.

CCreate: vragen voor je team

  1. Wat verliezen we als jij morgen weggaat, dat nergens is opgeschreven?
  2. Weten mensen hier dat ze gemist zouden worden?

Rethink the premise.

Bronnen

  1. Speaking up when feeling job insecureSchreurs, Guenter, Jawahar & De Cuyper, Journal of Organizational Change Management 28(6) · 2015 · 232 employees · https://www.emerald.com/jocm/article-abstract/28/6/1107/244755Sterk · peer-reviewed
  2. Job insecurity as a barrier to thriving during COVID-19Chhabra & Pandey, Journal of Knowledge Management 27(3) · 2023 · 365 employees, two waves · https://www.emerald.com/jkm/article-abstract/27/3/632/271521Sterk · Asian sample
  3. Breaking the cycle: mitigating job insecurity-induced knowledge hiding through social supportWang, Ye & Wang, Journal of Knowledge Management · 2026 · 504 employees · https://doi.org/10.1108/JKM-06-2025-0787Sterk · Asian sample
  4. Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2024TNO & CBS · 2025 · 64,909 respondents · https://publications.tno.nl/publication/34644230/blkHP7m9/TNO-2025-nea.pdfSterk
  5. Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivationRyan & Deci, American Psychologist 55(1) · 2000 · Theory, peer-reviewed · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11392867/Sterk